Gỗ Đinh Hương Là Gì? Giá, Cách Nhận Biết Từ Thợ 18 Năm

Tuần trước có anh khách ở Nhà Bè ghé xưởng, cầm tấm hình bộ bàn ăn hỏi tôi: "Anh Bình ơi, người ta báo đây là gỗ đinh hương, giá gần trăm triệu, có phải không anh?". Tôi nhìn vân, nhìn màu là biết ngay không phải đinh hương thật mà là gỗ căm xe nhuộm màu. Chuyện này gặp hoài, nên hôm nay tôi ngồi viết hẳn một bài gỗ đinh hương là gì cho bạn nào đang tính mua đồ gỗ mà sợ bị hớ.

Làm nghề mộc hơn 18 năm, tôi đóng qua không biết bao nhiêu bộ bàn ghế, giường tủ bằng gỗ đinh hương. Loại gỗ này ở miền Nam mình được ưa chuộng lắm, vừa đẹp vừa bền, nhưng cũng chính vì nó có giá nên bị làm giả nhiều. Bạn đọc hết bài này sẽ tự tin phân biệt được thật giả, biết giá thị trường và biết nó có hợp với nhà mình không.

Gỗ đinh hương là gì?

Gỗ đinh hương là loại gỗ tự nhiên nhóm II trong bảng phân loại gỗ Việt Nam, lấy từ cây đinh hương thân gỗ lớn, cao 20-30m, đường kính có cây tới hơn 1m. Đây là gỗ quý, thuộc nhóm gỗ cứng, thớ mịn, có mùi thơm nhẹ đặc trưng nên mới có tên "đinh hương". Nhiều người hay nhầm với cây đinh hương làm gia vị, nhưng đó là hai cây hoàn toàn khác nhau.

Gỗ đinh hương có màu vàng nghệ đến nâu vàng, để lâu ngả sang nâu sẫm rất đẹp. Thớ gỗ xoắn nhẹ, vân gỗ chạy dạng sóng hoặc gợn nước, sờ vào mát tay và bóng tự nhiên. Trọng lượng nặng, tỷ trọng khoảng 0,9-1,0, thả xuống nước gần như chìm. Chính độ cứng và tỷ trọng cao này làm cho đồ gỗ đinh hương chắc nịch, gõ vào nghe tiếng đanh đặc chứ không rỗng.

Ở nước ta gỗ đinh hương giờ khan hiếm, phần lớn hàng trên thị trường là gỗ nhập từ Lào, Campuchia, Nam Phi. Trong đó dân trong nghề đánh giá cao nhất là gỗ đinh hương Lào vì thớ mịn, ít nứt, màu đẹp. Đinh hương Nam Phi nhập nhiều, giá mềm hơn nhưng vân thường thô hơn một chút.

Đặc điểm nhận biết gỗ đinh hương thật

Muốn không bị lừa mua nhầm, bạn cần nhớ mấy đặc điểm sau đây. Đây là những thứ tôi vẫn dùng để kiểm tra gỗ mỗi khi nhập hàng về xưởng ở Quận 7.

Màu sắc và vân gỗ

Gỗ đinh hương thật có màu vàng nghệ hơi ngả nâu, càng để lâu càng lên nước nâu sẫm bóng. Vân gỗ chạy dạng sóng nước rất đặc trưng, nhìn dưới ánh sáng chéo sẽ thấy vân ánh lên óng ả, có chỗ như gợn lượn. Nếu bạn thấy tấm gỗ màu quá đều, vân thẳng đơn điệu thì phải nghi ngờ, có thể là gỗ khác nhuộm màu.

Mẹo nhỏ khi đi mua: bạn nghiêng tấm gỗ ra ánh sáng cửa sổ, nhìn xéo góc. Vân đinh hương thật sẽ đổi màu nhẹ theo góc nhìn, gọi là hiện tượng vân "chạy". Gỗ nhuộm màu thì vân đứng im, màu ăn không đều, chỗ đậm chỗ nhạt loang lổ ở mép cạnh.

Mùi và độ cứng

Gỗ đinh hương thật có mùi thơm nhẹ hơi chua, dễ chịu, đặc biệt khi mới cắt hoặc bào. Bạn lấy móng tay cạo nhẹ vào phần gỗ mộc chưa phủ sơn, ngửi sẽ thấy mùi thơm dịu. Gỗ giả không có mùi này, hoặc có mùi hóa chất do nhuộm màu.

Về độ cứng, bạn cầm lên thấy nặng tay hơn hẳn gỗ thường. Gõ ngón tay vào mặt gỗ dày, âm thanh nghe đanh và đặc. Nếu gõ nghe bộp bộp rỗng thì hoặc là gỗ ghép mỏng, hoặc là ván công nghiệp dán veneer giả vân đinh hương.

Đường ghép và mối mọt

Với đồ gỗ đinh hương thật đóng khối tự nhiên, bạn nên kiểm tra đường ghép mộng. Thợ giỏi ghép mộng khít đến mức khó luồn được móng tay vào khe. Nhìn vào chân bàn, đố chân giường xem mộng có đóng chặt hay chỉ bắn đinh, đóng keo qua loa. Gỗ đinh hương cứng nên phải làm mộng chuẩn mới bền.

Gỗ đinh hương có tính kháng mối mọt tự nhiên khá tốt nhờ tinh dầu trong thớ gỗ, nhưng không phải miễn nhiễm hoàn toàn. Bạn kiểm tra kỹ các góc khuất, mặt dưới, xem có lỗ nhỏ li ti hay bột gỗ mịn rơi ra không. Đó là dấu hiệu mọt đang ăn.

Ưu và nhược điểm của gỗ đinh hương

Không có loại gỗ nào hoàn hảo cả, đinh hương cũng vậy. Tôi nói thật cả hai mặt để bạn cân nhắc trước khi bỏ tiền.

Ưu điểm

• Độ bền cao: Đồ gỗ đinh hương đóng chuẩn, sấy đúng độ ẩm 10-12% thì dùng 30-50 năm vẫn tốt, truyền được sang đời con.
• Cứng chắc, chịu lực tốt: Phù hợp đóng bàn ăn, giường, tủ thờ, cầu thang, những món chịu tải nặng.
• Vân đẹp, lên nước theo thời gian: Càng dùng lâu càng đẹp, màu nâu bóng tự nhiên sang trọng mà không cần sơn phủ nhiều.
• Kháng mối mọt tự nhiên: Nhờ tinh dầu trong gỗ, ít bị mọt tấn công hơn nhiều loại gỗ khác.
• Ít cong vênh: So với xoan đào hay sồi, đinh hương ổn định hơn trong điều kiện nóng ẩm.

Nhược điểm

• Giá cao: Là gỗ quý nhóm II nên giá cao hơn nhiều gỗ tầm trung như xoan đào, sồi Nga.
• Nặng: Đồ gỗ đinh hương rất nặng, một bộ bàn ăn di chuyển phải 3-4 người, không tiện cho nhà hay đổi chỗ.
• Cứng, khó gia công: Gỗ cứng nên đòi hỏi thợ tay nghề cao, dụng cụ tốt, nếu thợ non tay dễ bị sứt mẻ ở mộng.
• Dễ bị làm giả: Chính vì giá cao mà thị trường có nhiều hàng nhuộm màu giả đinh hương.

Giá gỗ đinh hương bao nhiêu tiền?

Giá gỗ đinh hương phụ thuộc vào xuất xứ, kích thước tấm và độ đẹp của vân. Tôi cập nhật giá thị trường TPHCM để bạn tham khảo, còn giá cụ thể còn thay đổi theo thời điểm và nguồn hàng.

Gỗ đinh hương xẻ hộp nguyên liệu hiện dao động khoảng 25-40 triệu đồng một mét khối tùy loại. Đinh hương Lào chất đẹp có thể lên 40-50 triệu một mét khối. Đinh hương Nam Phi mềm giá hơn, tầm 22-30 triệu một mét khối. Tấm gỗ càng to bản, càng dày, ít mắt thì càng đắt.

Về đồ thành phẩm, một bộ bàn ăn 6 ghế gỗ đinh hương đóng chuẩn tại xưởng dao động 30-60 triệu tùy mẫu và độ dày mặt bàn. Giường ngủ đinh hương 1m8x2m khoảng 25-45 triệu. Tủ thờ, sập gụ thì cao hơn, có món lên cả trăm triệu tùy độ chạm khắc. Nếu ai báo bộ bàn ăn đinh hương thật chỉ 10-15 triệu thì bạn nên cảnh giác, khả năng cao là gỗ khác đội lốt.

Gỗ đinh hương có tốt không, hợp đóng đồ gì?

Gỗ đinh hương rất tốt cho những món đồ cần độ bền và chịu lực lâu dài. Ở xưởng tôi thường tư vấn khách dùng đinh hương cho các món sau đây, vì phát huy đúng thế mạnh của nó.

Đóng bàn ăn và giường ngủ

Bàn ăn là món chịu lực nhiều nhất trong nhà, hay bị đè, kê, va đập. Gỗ đinh hương cứng chắc nên mặt bàn ít bị lún vết, chân bàn vững. Tôi thường đóng mặt bàn dày 25-30mm, chân bàn khối vuông 8x8cm là dư sức chịu tải.

Giường ngủ đinh hương thì khỏi bàn về độ chắc. Điều quan trọng là phải làm khung xương đỡ nệm đủ dày, dát giường tôi làm thanh dày 20mm cách nhau khoảng 5-6cm để chống võng khi nhà đông người ngồi. Đóng mộng âm dương ở bốn góc giường mới không bị kêu cọt kẹt sau vài năm dùng.

Đóng tủ thờ, sập và đồ chạm khắc

Tủ thờ, sập gụ dùng đinh hương thì rất được vì gỗ lên nước đẹp theo thời gian, càng lau chùi càng bóng, hợp không gian trang nghiêm. Gỗ cứng cũng giữ được nét chạm khắc sắc sảo, không bị mòn mờ theo năm tháng.

Tuy nhiên đồ chạm khắc bằng đinh hương đòi hỏi thợ có kinh nghiệm và đục sắc, vì gỗ cứng dễ bị sứt nếu tay nghề non. Bạn nên chọn xưởng có thợ chuyên chạm mới nên đặt món này.

Gỗ đinh hương trong khí hậu nóng ẩm miền Nam

Đây là phần tôi muốn nói kỹ vì làm nghề ở TPHCM, tôi hiểu rõ khí hậu mình ảnh hưởng đến gỗ thế nào. Miền Nam nóng ẩm quanh năm, mùa mưa độ ẩm không khí cao, gỗ hút ẩm là chuyện thường.

May là gỗ đinh hương thuộc loại ổn định, ít cong vênh hơn nhiều loại gỗ khác như sồi, xoan đào. Nhưng "ít" không có nghĩa là "không". Nếu gỗ sấy không đủ khô, độ ẩm còn cao hơn 15%, thì khi vào nhà máy lạnh hoặc gặp mùa mưa vẫn có thể nứt, cong. Vì vậy khi nhập gỗ về xưởng, tôi luôn kiểm tra độ ẩm bằng máy, chỉ nhận gỗ đã sấy đạt 8-12% mới đưa vào đóng.

Một kỹ thuật quan trọng chống nứt trong khí hậu miền Nam là chừa khe co giãn. Với mặt bàn to bản ghép nhiều thanh, tôi không đóng cứng chết vào khung mà để mặt bàn "thở" được, giãn nở theo thời tiết mà không bị nứt toác. Ngoài ra cắt gỗ xuyên tâm cho những tấm quan trọng sẽ ổn định hơn cắt tiếp tuyến, ít bị cong vênh về sau. Về mối mọt, dù đinh hương kháng mối tự nhiên, tôi vẫn xử lý tẩm thuốc chống mối phần chân đồ tiếp đất và quét lớp phủ bảo vệ để yên tâm dùng lâu dài.

Lời khuyên chọn gỗ đinh hương theo tình huống

Không phải nhà nào cũng nên chọn đinh hương. Tôi tư vấn theo từng hoàn cảnh để bạn khỏi phí tiền.

Nhà nhỏ, chung cư diện tích hẹp: Đinh hương nặng, di chuyển khó. Nếu nhà bạn hay thay đổi bố trí thì cân nhắc. Nên chọn mẫu chân thanh mảnh, màu sáng để không gian đỡ nặng nề. Bàn ăn thì chọn loại 4 ghế gọn thay vì bộ lớn.

Ngân sách hạn chế: Nếu ngân sách dưới 20 triệu cho bộ bàn ăn, thật lòng tôi khuyên bạn nên chọn gỗ sồi hoặc xoan đào chứ đừng cố mua đinh hương. Vì với số tiền đó, đinh hương thật khó có, dễ dính hàng giả. Thà mua gỗ tầm trung mà thật còn hơn mua "đinh hương giá rẻ".

Nhà đông người, dùng lâu dài, muốn truyền đời: Đây mới là đối tượng nên đầu tư đinh hương. Độ bền 30-50 năm, chịu lực tốt, càng dùng càng đẹp, xứng đáng với số tiền bỏ ra. Nhà có ông bà, làm tủ thờ đinh hương thì rất hợp.

Câu hỏi thường gặp

Gỗ đinh hương thuộc nhóm mấy?

Gỗ đinh hương thuộc nhóm II trong bảng phân loại gỗ Việt Nam. Đây là nhóm gỗ quý, cứng nặng, thớ mịn, có giá trị kinh tế cao. Nhóm II chỉ đứng sau nhóm I là các loại gỗ quý hiếm nhất.

Gỗ đinh hương và gỗ căm xe cái nào tốt hơn?

Cả hai đều là gỗ tốt nhưng đinh hương thớ mịn và lên nước đẹp hơn, giá cũng cao hơn căm xe. Căm xe cứng và bền không kém, giá mềm hơn, phù hợp túi tiền hơn. Nếu ưu tiên vân đẹp thì chọn đinh hương, ưu tiên độ chắc và tiết kiệm thì căm xe cũng rất đáng.

Làm sao phân biệt gỗ đinh hương thật và giả nhanh nhất?

Nhanh nhất là ngửi mùi và nhìn vân dưới ánh sáng chéo. Đinh hương thật có mùi thơm nhẹ hơi chua khi cạo mặt gỗ mộc, vân sóng nước ánh lên khi nghiêng góc nhìn. Gỗ nhuộm giả không có mùi, màu ăn loang lổ ở mép và vân đứng im không chạy.

Gỗ đinh hương có bị mối mọt không?

Gỗ đinh hương kháng mối mọt tự nhiên khá tốt nhờ tinh dầu trong thớ gỗ, nhưng không miễn nhiễm hoàn toàn. Nếu gỗ để ẩm lâu hoặc không xử lý kỹ, vẫn có thể bị mọt tấn công. Nên tẩm chống mối phần chân tiếp đất và giữ đồ khô ráo.

Đồ gỗ đinh hương dùng được bao lâu?

Đồ gỗ đinh hương đóng chuẩn, sấy đạt độ ẩm 8-12% và bảo quản tốt có thể dùng 30-50 năm, thậm chí truyền qua vài thế hệ. Điều kiện là gỗ phải thật, mộng đóng chắc và tránh để nơi ẩm thấp lâu ngày.

Kết luận

Gỗ đinh hương là gỗ quý nhóm II, cứng chắc, vân đẹp, kháng mối tốt và bền tới nửa thế kỷ nếu làm chuẩn. Nó xứng đáng để đầu tư cho những món dùng lâu dài như bàn ăn, giường, tủ thờ, nhưng bạn cần biết cách nhận biết thật giả để khỏi bị hớ. Nhớ ba chữ: ngửi mùi, nhìn vân, gõ nghe tiếng.

Nếu bạn còn phân vân không biết món đồ mình định mua có phải đinh hương thật không, hay muốn đặt đóng theo kích thước riêng, cứ gọi cho tôi qua số 0913 916 949 hoặc ghé trực tiếp xưởng Đồ Gỗ Thái Bình tại 199 Nguyễn Thị Thập, Quận 7, TPHCM. Tôi cầm gỗ lên là biết thật giả, tư vấn thật lòng cho bạn.